Natuurlijke historie

Prent uit de Iconographia Zoologica

Het verzamelgebied heeft betrekking op de geschiedenis van de botanie en zoölogie. Een groot deel van de natuurhistorische collecties is ontstaan (en is nog steeds gehuisvest) in de Artis Bibliotheek, een monumentaal pand uit 1868 van architect J.B. Salm aan de Plantage Middenlaan. De hierin gevormde bibliotheek van het Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra (sinds 1939 onder beheer van de Universiteit van Amsterdam) is later aangevuld met de bibliotheken van het Zoölogisch Museum Amsterdam en de Amsterdamse Hortus Botanicus.

In 2005 werd de moderne onderzoekbibliotheek gescheiden van de historische bibliotheek; de eerste verhuisde naar de Watergraafsmeer, de laatste kwam onder beheer van de Bijzondere Collecties. De collecties omvatten 20.000 boeken, 3000 handschriften, 80.000 dierprenten en enkele tientallen archieven en verzamelingen van Amsterdamse botanici en zoölogen.

De collectie dierpreparaten van het Zoölogisch Museum Amsterdam is vanaf 2011 ondergebracht in het Naturalis Biodiversity Centre te Leiden.

Positionering

Op nationaal niveau worden de natuurhistorische collecties geraadpleegd voor alge­meen cultuurhisto­risch, wetenschapshistorisch, kunsthistorisch en boekhistorisch onderzoek. Er verschijnen met regelmaat publicaties waarvoor (deel)onderzoek heeft plaatsgevonden in de Artis Bibliotheek. Opvallend is het gebruik van de collectie door beeldende kunstenaars die inspiratie putten uit de fraai geïllustreerde werken van de Artis Bibliotheek. De prachtig geïllustreerde werken van de natuurhistorische collecties lenen zich uitstekend voor exposities. De collectie heeft – in haar historische setting – een grote aantrekkingskracht op het brede publiek.

Na de renovatie (geplande start najaar 2013) worden alle natuurhistorische collecties in de Artis Bibliotheek ondergebracht. Daarmee zal een centrum voor de bestudering van de geschiedenis van de natuur ontstaan met internationale potentie.

Collectieprofiel

  • Historische botanie en zoölogie
  • Artis en de Hortus Botanicus
  • Carolus Linnaeus, Charles Darwin, Georges-Louis Leclerc en Comte de Buffon
  • Moderne natuurstudie
  • Icono­gra­phia Zoologica (dierprenten)

Belangrijkste collecties

Topstukken

  • Tekeningen van dieren, verzameld door Felix Platter, 16de eeuw, deel 1 en deel 2. Hs. III C 22–23 (Gessner/Platter-albums).

  • Afteekeningen van verscheyden, vreemde gewassen in de Medicyn-hoff der stadt Amsteldam. Amsterdam, hoofdzakelijk tussen 1686 en 1709, in negen albums. Hs. VI G 1–9 (Moninckx-atlas).
  • Maria Sibylla Merian, Over de voortteeling en wonderbaerlyke veranderingen der Surinaamsche insecten. Amsterdam, 1719. AB Legkast 019.01.
  • Mark Catesby, The natural history of Carolina, Florida, and the Bahama Islands, 2 delen. London, 1731–1747. AB Legkast 081.
  • Comte de Buffon, Histoire naturelle, générale et particulière, 31 delen. Paris, 1749–1789. AB 031:32–34, 032:01–28.
  • P.R. Redouté, Les liliacées. Paris, 1802–1816. OL 06-6–13.
  • P.R. Redouté, Les roses. Paris, 1817–1824. OL 06-1–3.
  • John Gould, The birds of Australia, 7 delen en supplement. London, 1848–1868. AB Legkast 090.01–07 en 090A.

Gepubliceerd door  Bijzondere Collecties UvA

22 augustus 2014